Ameller Niyetlere Göredir - 2

Amel niyet ilişkisinde niyetin amel üzerindeki tesiri bakımızdan 5 durumla karşılaşıyoruz. Biz burada niyetin ameller üzerindeki etkisini bu 5 durumla tahlil etmeye çalışacağız. Bu 5 farklı durumdan iki tanesinde amellerle niyetler nitelik bakımından örtüşür. İkisinde ise amellerle niyetler farklı farklı niteliklerde ortaya çıkarlar. Bir tanesinde ise niyetler mubah amellerle ilişkilidir. Bu tasnifimizi şu şekilde ifade edebiliriz.

1-     Niyet iyi amel yapılması istenen bir emir

2-     Niyet kötü amel yapılması yasaklanan bir haram

3-     Niyet iyi amel işlenip işlenilmemekte serbest bırakılan mubah

4-     Niyet kötü amel istenen emir

5-     Niyet iyi amel yapılması yasaklanan haram

Bu tasnifimizde görüldüğü gibi ortaya çıkan bu 5 gerçeğin sonuçları birbirinden farklı olacaktır. Şimdi sırasıyla bu tasnifimizi değerlendirelim. Evvela iyi niyetlerle Şarii Şerifin emrettiği işlerin yapılması elbette iyidir. Bu tip amellere Salih amel tabir ederiz. Kuran’da geçen imandan sonra emredilen Salih amellerin hepsi niyetlerin iyi olmasıyla Salih amel niteliğini elde ederler. Yani bu ameller şekil itibariyle iyi olmakla kalmayıp niyet alanında da iyi oldukları için Salih amel olurlar. Bâtıni alanda iyi olup emfüstede iyilikle sonuçlanınca eylemin iyiliği hususunda bir muhalefet söz konusu olmaz. İstenen talep edilen kendisine mükâfat verilecek olan da böyle amellerdir.

“Kendilerine zulmedildikten sonra Allah uğrunda hicret edenler var ya onları dünyada güzelce yerleştireceğiz. Ahret mükâfatı daha büyüktür.” Nahl Suresi 41

“Kimin hicreti Allah’a ve Resulüne ise…”  Amel hicret  “Onlar ki iman ettiler hicret ettiler ve Allah yolunda cihat ettiler işte onlar Allah’ın rahmetini umarlar. Allah Gafur, Rahimdir.” Bakara Suresi 218

“Rableri onların dualarına icabet etti. Ben sizden erkek ve kadın hiçbir çalışanın amelini zayi etmeyeceğim. Hepiniz birbirinizdensiniz. Hicret edenler yurtlarından çıkarılanlar yolumda eziyet edilenler, öldürenler ve öldürülenler elbette onların seyyielerini örteceğim ve onları altlarından ırmaklar akan cennetlere sokacağım. Allah katından bir karşılık olarak karşılıkların en güzeli Allah katındadır.” Al-i İmran Suresi 195

Bunlar ve benzeri ayetlerde açıkça emredilen ve bu ameli işleyenlere mükâfat vaat edilen bir ameldir hicret. Mazeretleri olmadan hicret etmeyenlerde Allah tarafından kınanmakta ve bu amelin terki hususunda şiddetli bir şekilde tehdit edilip uyarılmaktadırlar.

Nefislerine zulmedenlere canlarını alırken melekler: “ Ne işte idiniz “ dediler. “ Biz yeryüzünde mustazaflardık” diye cevap verdiler. Melekler onlara dediler ki: “Allah’ın arzı geniş değimliydi. Oraya hicret etseydiniz.” İşte onların durağı cehennemdir. Ne kötü gidiş yeridir orası. Yalnız hiçbir çare gücü yetmeyen ve hicret etmek için yol bulamayan mustazaf erkek ve kadınlar bundan istisnadır. Nisa Suresi 97-98 Ayetler

Amel Allah’ın ve Resulünün emrettiği bir amel, niyette Salih olunca sonuç Salih amel oluyor. Yani hicret Allah’a ve Resulüne ise amelimiz Salih bir amel oluyor. Sonuçta Allah’ın ve Resulünün rızası elde ediliyor. Bu hususta ittifak vardır.  

Tasnifimizin 2. bölümünden itibaren gelecek yazılarımızda devam edeceğiz.